Θερμορύθμιση οργανισμού και συνεργασία ρουχισμού

Η δυνατότητα για αποβολή θερμότητας από το σώμα μας, με μεταφορά, εξάτμιση και αγωγή, είναι συνάρτηση της θερμικής αντίστασης του ρούχου και του υποδήματος που φοράμε!

images
Η επιλογή του ρουχισμού μας λοιπόν και όχι μόνο για το ντύσιμο σε ακραίες καιρικές συνθήκες, αλλά και στην καθημερινότητά μας, είναι μείζονος σημασίας θέμα.
Έχει να κάνει με τη βοήθεια του οργανισμού μας στη θερμορύθμισή του τόσο στο κρύο, όσο και στη ζέστη!

images (1)

Τι είναι όμως η θερμορύθμιση και σε τι χρειάζεται;

Η σχετικά σταθερή θερμοκρασία του σώματός μας 37°C, η οποία αποτελεί και την ιδανική θερμοκρασία, εξασφαλίζει την ορθή διεξαγωγή των λειτουργιών του σώματος, αλλά και των βιοχημικών αντιδράσεων που διενεργούνται στο μικρόκοσμο. Επομένως την ορθή λειτουργία του οργανισμού μας.

Ο μηχανισμός που ενεργοποιείται για τη διατήρηση της σταθερής θερμοκρασίας του σώματος που ονομάζεται θερμορύθμιση.

Κατά την πτώση της θερμοκρασίας του σώματος, το ίδιο ενεργοποιεί ένα μηχανισμό επαναφοράς και διατήρησης της θερμοκρασίας στη φυσιολογική των 37°C. Είναι ένας μηχανισμός αυτοπροστασίας όπου παρατηρείται το φαινόμενο της μείωσης των λειτουργιών από τον οργανισμό για να μην δαπανάται ενέργεια, καθώς και ανατριχίλα, ώστε να εγκλωβιστεί αέρας ανάμεσα στις τρίχες του σώματος που λειτουργούν ως μονωτικό για να σταματήσει η ροή θερμότητας από το σώμα στο περιβάλλον. Αυτό συμβαίνει μόνο όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι πολύ χαμηλή. Μόνο τότε μπορεί να υπάρξει ροή θερμότητας προς το περιβάλλον (ψυχρότερο)  από το σώμα (θερμότερο). Αν αυτό δε σταματήσει ο κίνδυνος της υποθερμίας ελλοχεύει.

Η ίδια διαδικασία ενεργοποιείται και στην αντίθετη περίπτωση της αύξησης θερμοκρασίας, που παρατηρείται ιδιαίτερα όταν αυτό παράγει έργο, διαμέσου της σωματικής άσκησης, ανεξαρτήτως εξωτερικής θερμοκρασίας.Προσπαθεί, λοιπόν, να επανέλθει στην αρχική θερμοκρασία των 37°C, για να εκτελέσει τις λειτουργίες του.

Εάν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι χαμηλή, τότε λειτουργεί βοηθητικά στη μείωση της θερμοκρασίας του σώματος, αφού υπάρχει διαφορά θερμοκρασίας, άρα και ροή θερμότητας από το θερμό σώμα (ασκούμενος) προς το ψυχρό (περιβάλλον). Για το λόγο αυτό κατά τους χειμερινούς μήνες παρατηρείται το φαινόμενο να ασκούμαστε για να ζεσταθούμε και να μην ιδρώνουμε με την ίδια ένταση. Κινδυνεύουμε όμως εάν ιδρώσουμε να «παγώσει ο ιδρώτας πάνω μας»-που θα επιφέρει την  υποθερμία ή στην καλύτερη των περιπτώσεων κάποιο κρύωμα μετά το πέρας της σωματικής άσκησης.

Εάν όμως  η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι υψηλή, τότε παρατηρείται έντονη εφίδρωση. Αυτό για να βοηθηθεί το σώμα και να αποβάλλει στο μέγιστο δυνατό βαθμό και όσο πιο γρήγορα γίνεται την επιπλέον θερμοκρασία.

 22

Αυτό το διαπιστώνουμε εύκολα με το δάχτυλό μας. Ας σηκώσουμε το δάχτυλό του ενός χεριού μας ψηλά. Έπειτα ας βρέξουμε το δάχτυλο του άλλου μας χεριού και ας σηκώσουμε και αυτό. Ποιο ψύχεται γρηγορότερα; Το ίδιο συμβαίνει και με όλο μας το σώμα, αλλά αυτόματα. Εξατμίζονται υγρά του σώματός μας και παραμένουν στην επιφάνεια του σώματός μας. Έπειτα το ρεύμα αέρα ρίχνει την περίσσεια θερμοκρασία που έχει αναπτυχθεί. Κινδυνεύουμε όμως εάν εγκλωβιστεί ο ιδρώτας να μην επιτευχθεί ο στόχος (πτώση θερμοκρασίας) καθώς επίσης και από πιασίματα, ψύξεις και κρυώματα.

Η εξάτμιση αποτελεί το βασικό τρόπο θερμορύθμισης του σώματος στην περίπτωση της αύξησης της θερμοκρασίας του, αφού σε ποσοστό 80-98% σε σχέση με την αγωγή και τη μεταφορά, συντελεί στην επαναφορά της θερμοκρασίας σώματος.

Τι θα γίνει αν δε συνεργάζονται τα ρούχα με το σώμα μας;

Τους χειμερινούς μήνες χρειαζόμαστε τα κατάλληλα ρούχα, ώστε αφ’ ενός να «εγκλωβίζουν» και να διατηρούν σταθερή τη θερμοκρασία του σώματος και αφ’ ετέρου σε έντονη δραστηριότητα να βοηθούν στην εξάτμιση του ιδρώτα και τη διοχέτευσή του στο περιβάλλον. Αυτό ουσιαστικά οφείλουμε να το κάνουμε πράξη τόσο στην καθημερινή μας ζωή όσο και στις δραστηριότητές μας.

ypothermia

Για το χειμώνα (χαμηλές θερμοκρασίες) η καταλληλότερη ενδυμασία περιέχει την εξής σύνθεση με παραλλαγές αναλόγως άσκησης, στατικότητας ή καιρικών συνθηκών (θερμοκρασία, υγρασία, ταχύτητα ανέμου…) :

1.  Εσωθερμικό μπλουζάκι το οποίο φοριέται σε επαφή με το σώμα,

2. Θερμαντικό ζακετάκι ή μπλουζάκι το οποίο θα μπορεί να έχει και αντιανεμικές ιδιότητες και να αντιστέκεται στην υγρασία (τύπου softshell)

3.  Αντιανεμικό, αδιάβροχο και διαπνέον (τύπου shell – μεμβράνες)

4. Θερμαντικό μπουφαν με υλικά όπως πούπουλο, primaloft …, μόνο για στατικές εργασίες.

Τα προαναφερθέντα συνεργάζονται πλήρως με το σώμα μας, ουσιαστικά δημιουργούν σε στρώσεις διέξοδο της υγρασίας, διατήρηση της σταθερής θερμοκρασίας σώματος και παρεμπόδιση εισχώρησης εξωτερικής υγρασίας ή αποτροπή απώλειας θερμότητας.

Ο τρόπος είναι ο εξής:

Όταν είμαστε στάσιμοι: Το εσωθερμικό αγκαλιάζει το σώμα μας δημιουργώντας μια μόνωση (όμοια με αυτή που δημιουργούν οι ανασηκωμένες τρίχες), αφού στηρίζεται στην ειδική πλέξη των ειδικών ινών (κλωστών), δημιουργώντας κενά και εκμεταλλευόμενο τον ίδιο τον αέρα. Το softshell είναι μια πρώτη θωράκιση με διπλό ρόλο: το εσωτερικό του τμήμα έχει θερμαντικό χαρακτήρα (polar, primaloft, ….), ενώ το εξωτερικό του αντιστέκεται στον αέρα και την υγρασία. Δε χρειαζόμαστε το sell σε περίπτωση στατικότητας, αλλά κάποιο θερμαντικό (μπουφάν) για να μας κρατάει ζεστούς. Τους περισσότερους μήνες στη χώρα μας η τελευταία στρώση δε χρειάζεται, παρά μόνο στη Βόρεια Ελλάδα ή στα βουνά έπειτα από πεζοπορία την ώρα της ξεκούρασης. Η μόνωση που έχει επιτευχθεί είναι η βέλτιστη και η διαπνοή του σώματος επίσης. Σε περίπτωση βροχής ή χιονόπτωσης προσθέτουμε τη μεμβράνη shell η οποία μας θωρακίζει πλήρως για αρκετές ώρες από τα καιρικά φαινόμενα.

Όταν ασκούμαστε: Το εσωθερμικό αγκαλιάζει το σώμα μας και εκτός του ότι δημιουργεί την αρχική μόνωση, διοχετεύει τον ιδρώτα μας στην αμέσως επόμενη στρώση, και πάλι εξαιτίας της ειδικής πλέξης των ειδικών ινών (κλωστών).  Η αμέσως επόμενη στρώση, το softshell ως πρώτη θωράκιση αποκτά τριπλό ρόλο: το θερμαντικό χαρακτήρα, την αντίσταση στον αέρα και την υγρασία που προέρχονται από το περιβάλλον, αλλά και τη διοχέτευση του ιδρώτα στην αμέσως επόμενη στρώση που είναι η μεμβράνη – shell. Δεν ονομάζεται τυχαία κέλυφος, αφού μας θωρακίζει πλήρως για αρκετές ώρες από τα καιρικά φαινόμενα και επιπλέον συνεργαζόμενη με τα μέσα στρώματα διοχετεύει τον ιδρώτα στο περιβάλλον! Χαρακτηριστικό είναι ότι με πολύ κρύο (για να είναι εμφανές χρειάζεται ξηρό καιρό) έπειτα από περπάτημα ή δραστηριότητα, δοκιμάστε να διώξετε τον ίδιο σας τον ιδρώτα από την εξωτερική στρώση που είναι η μεμβράνη. Είναι σαν να σκουπίζετε το ίδιο σας το δέρμα. Ο ιδρώτας μας είναι εμφανής. Τον τινάζουμε από το ρούχο!  (Η μεμβράνη GORE-TEX® έχει πάνω από 9 δισεκατομμύρια πόρους ανά τετραγωνική ίντσα. Αυτοί οι πόροι κάνουν το ύφασμα GORETEX® αδιάβροχο, αντιανεμικό και διαπνεόν)

Αποφεύγουμε: Από το πιο απλό – τη δυσάρεστη αίσθηση του κρύου, έως και το πιο πολύπλοκο – υποθερμία και τις συνέπειές της.

Επιτυγχάνουμε: Σωστό αερισμό και αναπνοή του σώματος, στεγανότητα, σταθερή θερμοκρασία ακόμη και σε ακραίες καιρικές συνθήκες και διατήρηση σωστών λειτουργιών οργανισμού.

Όσο αφορά τους υπόλοιπους μήνες  και πάλι η καταλληλότερη ενδυμασία περιέχει την εξής σύνθεση με παραλλαγές αναλόγως άσκησης, στατικότητας ή καιρικών συνθηκών (θερμοκρασία, υγρασία, ταχύτητα ανέμου…) :

images

    1. Αμφιδρωτικό μπλουζάκι
    2. Ζακετάκι ή μπλουζάκι το οποίο θα μπορεί να έχει και αντιανεμικές ιδιότητες και να αντιστέκεται στην υγρασία (τύπου softshell)

    3. Αντιανεμικό, αδιάβροχο και διαπνέον (τύπου shell – μεμβράνες)

Στην περίπτωση αυτή το αμφιδρωτικό μπλουζάκι είναι το αντίστοιχο «καλοκαιρινό εσωθερμικό». Φοριέται σε επαφή με το δέρμα και λόγω της κατάλληλης πλέξης των ειδικών ινών, επιτρέπει το σωστό αερισμό του σώματος και τη γρήγορη εξάτμιση του ιδρώτα στο επόμενο στρώμα ή απευθείας στο περιβάλλον. Το «καλοκαιρινό» softsell δε διαθέτει θερμαντικό εσωτερικό στρώμα και οι ιδιότητές του στηρίζονται αποκλειστικά στη διατήρηση της θερμοκρασίας του σώματος και στην ελάχιστη επιρροή των καιρικών συνθηκών στον οργανισμό μας. Τέλος χρησιμοποιούμε τη μεμβράνη, ως εξωτερικό στρώμα μόνο σε περιπτώσεις έντονης βροχόπτωσης ή ριπών αέρα. Και πάλι οι στρώσεις συνεργάζονται με τον καλύτερο τρόπο.

Αποφεύγουμε: Από το πιο απλό – τη δυσάρεστη αίσθηση της δυσφορίας λόγω ζέστης και συνεχόμενης υγρασίας, έως και το πιο πολύπλοκο – υπερθερμία – θερμοπληξία και τις συνέπειές της.

Επιτυγχάνουμε: Σωστό αερισμό και αναπνοή του σώματος, στεγανότητα, σταθερή θερμοκρασία ακόμη και σε ακραίες καιρικές συνθήκες και διατήρηση σωστών λειτουργιών οργανισμού.

Πρωτίστως η καλή υγεία και έπειτα η άνεση μας επιβάλλουν την σωστή επιλογή ρουχισμού!

Ψωνίστε υπεύθυνα, ρωτήστε τους ειδικούς…

 

Καραδήμου Μαρία

Διπλ.Μηχανολόγος Μηχανικός

Ιδιοκτήτης Καταστήματος Αθλητικών ειδών, Ορειβατικού Εξοπλισμού και Κατασκηνωτικού Εξοπλισμού.

 

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *